De Stevia plant Stevia rebaudiana

Stevia rebaudiana Bertoni is een kleine, struikachtige plant en behoort tot de familie van de composietbloemen (Asteraceae of Compositae). De Stevia plant is inheems in Paraguay en geeft de voorkeur aan zandgronden in de buurt van water. In het wild kan de stevia plant een hoogte bereiken tot 75 cm.

Stevia rebaudiana Bertoni is de Latijnse naam van de stevia plant. Het bestaat uit de soortnaam Stevia, de soortnaam rebaudiana en de ondersoortnaam Bertoni. Er zijn meer dan 150 andere Stevia plantensoorten, waarvan alleen de Stevia rebaudiana soorten de zoete steviolglycosiden bevatten. Deze Stevia-plant staat daarom ook bekend als honingblad, honingkruid, zoetkruid bij de inheemse bevolking, de Guarani en Mato Grosso indianen in Paraguay en BraziliŽ. In de Guarani-taal wordt het zoete kruid in Paraguay ook wel caŠ jeť, kaŠ heť of yerba dulce genoemd.

De botanicus Moisťs Bertoni was de eerste die de zoete ingrediŽnten van de stevia plant ontdekte. De afzonderlijke componenten van de Stevia bladeren, de steviosiden, de rebaudiosiden A tot en met F werden geanalyseerd en afgebroken door de chemicus Ovidio Rebaudi.

De oorsprong en de verspreiding van Stevia

De hooglanden van ArgentiniŽ, BraziliŽ en Paraguay van de 22e tot 23e zuidelijke breedtegraad en van de 55e tot 56e westelijke lengtegraad zijn de natuurlijke thuisbasis van de stuwadoorsfabriek. De bodemgesteldheid en het gematigd vochtige klimaat in het grensgebied tussen ArgentiniŽ, BraziliŽ en Paraguay, met een gemiddelde jaartemperatuur van 21įC en jaarlijkse neerslag van 1500 tot 1800 mm, vormen een ideaal verspreidingsgebied voor het geslacht Stevia rebaudiana. Op de zanderige, zure en kleiachtige plateaus van de Amambai, in de staat Mato Grosso do Sul op de grens tussen BraziliŽ en Paraguay, groeien de zoete stevia soorten bijzonder goed.

Tegenwoordig wordt de steviaplant gekweekt in Latijns-Amerika, Zuidoost-AziŽ en bijna alle continenten van de wereld om de zoete componenten, de steviolglycosiden en rebaudiosiden te extraheren. De zoetstoffen worden verkregen in een complex extractieproces.

De Stevia plantkunde

De Stevia rebaudiana plant is een struikachtige plant en behoort tot de composietenfamilie (Asteraceae of Compositae). De Stevia plant is inheems in Paraguay en geeft de voorkeur aan zandgronden. In een vorstvrij klimaat ontwikkelt de Stevia plant een sterke onderstam waaruit meerjarige Stevia scheuten tot een meter hoog groeien. De Stevia plant behoort tot de familie van de platwortels, wat betekent dat de Stevia wortels zich op een plaatvormige manier uitspreiden in de bovenste bodemlagen.

Het Stevia-blad

De stengels van de stevia plant ontwikkelen zich tot lancetvormige, sikkelvormige, puntige, gekartelde bladeren. De licht- tot donkergroene, tot 8 centimeter lange Stevia bladeren staan tegenover elkaar en hebben plantenharen op het bladoppervlak. Afhankelijk van de Stevia plantensoort kunnen de Stevia bladvormen eivormig of ruitvormig zijn.

De ingrediŽnten van gedroogde Stevia rebaudiana bladeren

In de bladeren van Stevia rebaudiana worden de zoet smakende componenten, de steviolglycosiden of steviosiden, gevormd. Deze geven de Stevia plant zijn zoetheid. De belangrijkste zijn de steviolglycosiden en rebaudioside A. Andere zoetstoffen zoals dulcoside A, rebaudioside B, C, D, E, F en steviolbioside komen ook voor in de Steviabladeren van de plant. Op basis van het droge gewicht van de Stevia bladeren bevat een Stevia blad 5-10% stevioside, 2-4% Rebaudioside A, 1-2% Rebaudioside C en 0,4-0,7% dulcoside A. Gedroogde Stevia bladeren zijn 20 tot 30 keer zoeter dan suiker en het extract dat ervan wordt verkregen, steviolglycosiden tot 300 keer zoeter.

Andere ingrediŽnten van Stevia bladeren

Stevia rebaudiana bladeren zijn een goede bron van eiwitten en koolhydraten. Het gehalte aan anorganische mineralen wordt toegeschreven aan het hoge asgehalte. Ook de mineralen en secundaire plantaardige stoffen in de Steviabladeren zijn belangrijk.

De Stevia-bloesem

De Stevia bloemen zijn gerangschikt in een onregelmatige bloeiwijze en zijn ongeveer 7-15 mm groot. De capitula van Stevia rebaudiana zijn terminaal en gegroepeerd tot cymevormige schermen. Deze bestaan uit witte 5-bloemige cilindervormige bloemhoofdjes. Een Stevia rebadianascheut kan tussen de 10 en 200 bloemhoofden hebben. De vrucht van de Stevia plant is dun en lang en heeft 4 tot 5 randen.

Kenmerkend voor Stevia-bloemen is de zelfsterfte (onvruchtbaarheid). Dit is de naam die wordt gegeven aan planten die niet in staat zijn zichzelf te bemesten. Na bestuiving met stuifmeel van het eigen geslacht (genotype) worden de zaden niet meer gevormd. De wind doet dit onder natuurlijke omstandigheden door het stuifmeel van de Stevia bloemen van Stevia plant naar Stevia plant te dragen, en dit is de enige manier om zaden te produceren. Deze vorm van seksuele voortplanting wordt ook wel windbestuiving genoemd en komt ook voor in appel-, peren- en zoete kersenrassen.

De vorming van Stevia zaden

Het Stevia zaad is ongeveer 3 mm lang en behoort tot de familie van de eenzame onfatsoenlijke vruchten (achenen, zoals paardenbloemen). Het zaad van de Stevia plant heeft een veerachtige haarkroon die kan vliegen. Na het rijpingsproces vallen de Stevia-zaden, die zich in zaadkorollen vormen, gemakkelijk uit. Stevia is een lichte kiemer en op vochtige grond is de ontkiemingstijd 14 dagen bij een ontkiemtemperatuur van 20-25 graden.

Het Stevia zaad staat bekend om zijn lage kiemkracht van 12 tot 15 procent, zelfs met optimaal zaad. Een andere veel eenvoudigere methode is de vegetatieve vermeerdering van de Stevia plant met behulp van stekken. Tegenwoordig kunnen veel kwekerijen en tuincentra een Stevia plant kopen en deze in de zomer in de tuin houden.

De vegetatieve vermeerdering en teelt van Stevia

Vegetatieve vermeerdering van de Stevia plant via stekken is veel gemakkelijker dan het ontkiemen van Stevia zaden.